Ετήσιος γυναικολογικός έλεγχος



Γιατί είναι τόσο σημαντικός ο ετήσιος γυναικολογικός έλεγχος; Βασική αρχή στην άσκηση της Ιατρικής είναι πως η πρόληψη είναι «καλύτερη» της θεραπείας. Όσο γρηγορότερα διαγνώσουμε ένα πρόβλημα, τόσο ευκολότερα θα το αντιμετωπίσουμε.

Πότε πρέπει να γίνεται η πρώτη επίσκεψη στον γυναικολόγο;

Καλό είναι η πρώτη επίσκεψη στον γυναικολόγο να γίνεται πριν την ολοκλήρωση των σεξουαλικών επαφών. Η νεαρή γυναίκα πρέπει να είναι ενημερωμένη για την αντισύλληψη, για τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, για τον κύκλο της και τυχόν ανωμαλίες  κ.λπ., καθώς και να έχει επιλέξει το γυναικολόγο, με τον οποίο θα αισθάνεται άνετα και οικεία. 

Οι γυναικολογικές παθήσεις, καλοήθεις ή μη, μπορούν να διαγνωσθούν έγκαιρα και να αντιμετωπισθούν αποτελεσματικά. Όσο γρηγορότερα διαγνώσουμε μία γυναικολογική πάθηση, τόσο ευκολότερα θα θεραπευθεί. 

Πόσο συχνά πρέπει να γίνεται και τι περιλαμβάνει ο ετήσιος γυναικολογικός έλεγχος; 

Κάθε γυναίκα πρέπει να επισκέπτεται  το γυναικολόγο της για τον προληπτικό έλεγχο μία φορά το χρόνο. Αν συντρέχουν λόγοι, ο γιατρός της θα την ενημερώσει για τη συχνότητα της εξέτασης. Ο ετήσιος έλεγχος δεν σταματά για τις γυναίκες που είναι στην εμμηνόπαυση.

Ο ετήσιος έλεγχος περιλαμβάνει:

- Τεστ Παπανικολάου
- Διακολπικό υπερηχογράφημα μήτρας-ωοθηκών
- Έλεγχος του μαστού με την ψηλάφηση μαστού και με υπερηχογράφημα μαστού ή/και μαστογραφία για γυναίκες άνω των 40 ετών
- Έλεγχος για την οστεοπόρωση για γυναίκες στην φάση της κλιμακτηρίου και της εμμηνόπαυσης με Μέτρηση Οστικής Πυκνότητας 

Τι είναι το Τεστ Παπανικολάου;

Το Τεστ Παπανικολάου (Test Pap) αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο στην πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Η λήψη του είναι γρήγορη και ανώδυνη. Ο γιατρός, με τη χρήση κολποδιαστολέα, απάγει τα τοιχώματα του κόλπου και με τη βοήθεια ειδικής σπάτουλας συλλέγει κολπικό και τραχηλικό υγρό. Το υγρό επιστρώνεται σε ειδικά πλακάκια και στη συνέχεια αξιολογείται από τον κυτταρολόγο στο μικροσκόπιο. Με την εξέταση αυτή, μας δίνεται η δυνατότητα να διαγνώσουμε πρόδρομα στάδια πριν τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και του κόλπου και να επέμβουμε πριν να εξελιχθούν σε καρκίνο. 

Τι ελέγχεται με το διακολπικό υπερηχογράφημα;

Με το διακολπικό υπερηχογράφημα ελέγχεται η μήτρα και οι ωοθήκες. Μετρώνται οι διαστάσεις της μήτρας καθώς και το πάχος του ενδομητρίου (η εσωτερική στοιβάδα της μήτρας). Ελέγχεται η σύστασή της και διαγιγνώσκονται τυχόν ινομυώματα ή ενδομητρικοί πολύποδες. Στη συνέχεια απεικονίζονται οι ωοθήκες, μετρώνται οι διαστάσεις τους και απεικονίζονται τα ωοθυλάκια. Με το διακολπικό υπερηχογράφημα μπορούν να διαγνωσθούν κύστεις της ωοθήκης και να υπολογιστούν οι διαστάσεις, αλλά και η σύσταση (ορώδης, συμπαγής, κλπ). 

Τι περιλαμβάνει ο έλεγχος του μαστού;

Η γυναικολογική εξέταση πρέπει να συμπληρώνεται από  τον έλεγχο του μαστού. Απαραίτητη είναι η ψηλάφηση του μαστού. Όλες οι γυναίκες άνω των 18 ετών πρέπει να ελέγχουν τον μαστό τους με την αυτό-ψηλάφηση. Εκτός από την ψηλάφηση που θα μας κάνει ο γιατρός μας κάθε χρόνο, κάθε γυναίκα πρέπει να κάνει αυτό-ψηλάφηση μία φορά το μήνα. Για τις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας , η ψηλάφηση καλό είναι να γίνεται 5η-10η ημέρα του κύκλου (1η ημέρα του κύκλου είναι η πρώτη ημέρα της περιόδου). Οι γυναίκες που βρίσκονται στην εμμηνόπαυση μπορούν να έχουν μία ημέρα σταθερή κάθε μήνα.

Γυναίκες άνω των 40 ετών πρέπει να υποβάλλονται σε μαστογραφία. Συνήθως συστήνεται μία φορά τον χρόνο και η πρώτη καλό είναι να γίνεται γύρω στα 40 έτη. Σε γυναίκες με ιστορικό καρκίνου μαστού στην οικογένεια, η πρώτη μαστογραφία γίνεται σε μικρότερη ηλικία, την οποία θα συστήσει ο θεράπων ιατρός. Η ψηφιακή μαστογραφία που εφαρμόζεται ευρέως σήμερα έχει την δυνατότητα να ανακαλύπτει πολύ μικρού μεγέθους αλλοιώσεις με αποτέλεσμα την έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση σε περιπτώσεις κακοήθειας. Μπορεί όμως να αποκαλύψει και άλλες καλοήθεις καταστάσεις, όπως αποτιτανώσεις κλπ. 

Το υπερηχογράφημα μαστών έρχεται να συμπληρώσει πολλές φορές την μαστογραφία, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις που οι μαστοί είναι «πυκνοί», έχουν δηλαδή αυξημένο αδενικό ιστό, όπως συμβαίνει στις νεότερες γυναίκες. Αποτελεί τον απεικονιστικό έλεγχο του μαστού για γυναίκες από 18 ετών μέχρι 40, καθώς οι μαστοί σε αυτές τις ηλικίες είναι ιδιαίτερα πυκνοί. 

Πότε μια γυναίκα αρχίζει να αντιμετωπίζει πρόβλημα οστεοπόρωσης;

Μία από τις σοβαρότερες επιπτώσεις της εμμηνόπαυσης στη γυναίκα είναι η απώλεια οστικής μάζας, ή αλλιώς οστεοπόρωση. Τα οστά της γυναίκας στην εμμηνόπαυση, λόγω της έλλειψης των οιστρογόνων,  αρχίζουν να χάνουν τον οστίτη ιστό, ενώ παράλληλα δεν μπορούν να συνθέσουν νέο. Τα οστά έτσι γίνονται σταδιακά εύθραυστα και αυτό οδηγεί ακόμη και σε παθολογικά κατάγματα, σε κατάγματα δηλαδή που συμβαίνουν χωρίς ιδιαίτερη καταπόνηση. Μάλιστα, πολλές φορές το κάταγμα μπορεί να αποτελεί την πρώτη ένδειξη της οστεοπόρωσης. Συνηθέστερα κατάγματα εμφανίζονται στο ισχίο, στον καρπό ή στους σπονδύλους.

Η οστεοπόρωση μπορεί να προληφθεί σε πρόδρομα στάδια, δηλαδή στην φάση της οστεοπενίας, με την Μέτρηση της Οστικής Πυκνότητας (ΜΟΠ). Η πρώτη μέτρηση καλό είναι να γίνεται στην φάση της κλιμακτηρίου, όταν δηλαδή αρχίζουν οι διαταραχές του κύκλου, πριν την εμμηνόπαυση, ώστε να γνωρίζουμε το επίπεδο οστικής μάζας από το οποίο ξεκινά η γυναίκα. Στα πρώτα έτη της εμμηνόπαυσης πρέπει να επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο, καθώς στα δύο πρώτα έτη της εμμηνόπαυσης έχουμε την μεγαλύτερη απώλεια οστικής μάζας. Καταλληλότερο σημείο είναι ο μηρός, καθώς η μέτρηση στην σπονδυλική στήλη μπορεί να δώσει εσφαλμένα υψηλότερη τιμή οστικής μάζας λόγω της παρουσίας οστεοφύτων. 

Στις γυναίκες που θα διαγνωσθεί χαμηλή τιμή οστικής μάζας (οστεοπενία), χορηγείται αγωγή ώστε να ελαττωθεί ο ρυθμός απώλειας οστικής μάζας και να αποτραπεί η οστεοπόρωση.