Γράφει o Ιωάννης Ζουριδάκης, Γενικός Χειρουργός, Χειρουργός Μαστού, Επιστημονικός Συνεργάτης Κλινικής ΡΕΑ

 

Η πρώτη αντίδραση στη διάγνωση και τα επόμενα βήματα

Η στιγμή που μια γυναίκα ακούει για πρώτη φορά τη φράση «η βιοψία έδειξε καρκίνο του μαστού» είναι δύσκολο να περιγραφεί. Ακόμη και όταν υπήρχε προηγουμένως η υποψία, η επιβεβαίωση της διάγνωσης προκαλεί συνήθως φόβο, αγωνία και αβεβαιότητα.

Οι πρώτες ερωτήσεις έρχονται σχεδόν αυτόματα:

«Θα γίνω καλά;», «Έχει προχωρήσει;», «Θα χρειαστώ μαστεκτομή;», «Θα κάνω χημειοθεραπεία;», «Τι θα πω στην οικογένειά μου;».

Αυτή η πρώτη αντίδραση είναι απολύτως αναμενόμενη. Εκείνο όμως που χρειάζεται να γνωρίζει κάθε γυναίκα είναι ότι δεν χρειάζεται να πάρει όλες τις αποφάσεις την ημέρα της διάγνωσης.

Πρώτα απ’ όλα: να γνωρίζουμε ακριβώς τη διάγνωση

Ο καρκίνος του μαστού δεν είναι μία ενιαία νόσος. Υπάρχουν διαφορετικοί ιστολογικοί και βιολογικοί τύποι, διαφορετικά στάδια και, κατά συνέπεια, διαφορετικές θεραπείες. Η ιστολογική εξέταση και ο ανοσοϊστοχημικός έλεγχος μάς δίνουν σημαντικές πληροφορίες: τον τύπο του όγκου, τον βαθμό διαφοροποίησης, την παρουσία ορμονικών υποδοχέων, την κατάσταση του HER2 και τον δείκτη πολλαπλασιασμού Ki-67. Σε συνδυασμό με την απεικόνιση του μαστού και της μασχάλης, ο χειρουργός μπορεί να σχηματίσει μια πολύ πιο ολοκληρωμένη εικόνα.

Επομένως, η λέξη «καρκίνος» από μόνη της δεν περιγράφει ούτε την πρόγνωση ούτε τη θεραπεία μιας συγκεκριμένης γυναίκας. Δεν σημαίνει απαραίτητα μαστεκτομή

Ένας από τους συχνότερους φόβους μετά τη διάγνωση είναι η απώλεια του μαστού. Σήμερα, όμως, σε πολλές περιπτώσεις μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τον καρκίνο με ογκεκτομή, διατηρώντας τον μαστό, όταν αυτό είναι ογκολογικά ασφαλές. Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί πράγματι να χρειαστεί μαστεκτομή, με ή χωρίς άμεση αποκατάσταση. Η επιλογή δεν γίνεται μόνο με βάση το μέγεθος του όγκου, αλλά και τη θέση του, τη σχέση του με το μέγεθος του μαστού, την ύπαρξη πολλαπλών εστιών, τα γενετικά δεδομένα όπου ενδείκνυται και, φυσικά, τις επιθυμίες της ίδιας της γυναίκας.

Ούτε κάθε καρκίνος σημαίνει χημειοθεραπεία Αυτό είναι επίσης σημαντικό να ειπωθεί από την πρώτη στιγμή.

Η σύγχρονη θεραπεία είναι εξατομικευμένη. Ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του όγκου, μπορεί να χρειαστούν χειρουργείο, ακτινοθεραπεία, ορμονοθεραπεία, χημειοθεραπεία, anti-HER2 θεραπεία ή συνδυασμός αυτών. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα η φαρμακευτική θεραπεία προηγείται του χειρουργείου. Γι’ αυτό δεν έχει νόημα μια γυναίκα να προσπαθεί να προβλέψει τη θεραπεία της συγκρίνοντας τον εαυτό της με μία φίλη ή συγγενή που πέρασε καρκίνο του μαστού.

Προσοχή στην ανεξέλεγκτη αναζήτηση στο διαδίκτυο

Η ανάγκη για πληροφορίες είναι φυσιολογική. Όμως τις πρώτες ημέρες το διαδίκτυο μπορεί εύκολα να αυξήσει την αγωνία. Διαφορετικά στάδια, διαφορετικοί τύποι καρκίνου και παλαιότερα δεδομένα παρουσιάζονται συχνά χωρίς το απαραίτητο πλαίσιο. Πριν αναζητήσουμε απαντήσεις παντού, πρέπει να γνωρίζουμε ποια ακριβώς νόσο αντιμετωπίζουμε.

Η δεύτερη συζήτηση με τον γιατρό είναι συχνά πιο ουσιαστική από την πρώτη

Στην πρώτη ανακοίνωση της διάγνωσης είναι δύσκολο να συγκρατήσει κανείς όλες τις πληροφορίες. Γι’ αυτό προτείνω στην επόμενη επίσκεψη η γυναίκα να συνοδεύεται, εφόσον το επιθυμεί, από έναν άνθρωπο που εμπιστεύεται και να έχει σημειώσει τις ερωτήσεις της.

• Τι ακριβώς έδειξε η βιοψία;
• Χρειάζονται άλλες εξετάσεις;
• Ποιο είναι το στάδιο; Πρέπει να προηγηθεί χειρουργείο ή άλλη θεραπεία;
• Μπορεί να διατηρηθεί ο μαστός;
• Ποια είναι τα αμέσως επόμενα βήματα;

Αυτές είναι οι ερωτήσεις που έχουν πραγματική αξία.

Από τον φόβο στο σχέδιο

Η διάγνωση του καρκίνου του μαστού αναπόφευκτα προκαλεί φόβο. Όμως φόβος δεν σημαίνει ότι πρέπει να ακολουθήσουν βιαστικές αποφάσεις. Χρειάζεται σωστή διάγνωση, ολοκλήρωση του απαραίτητου ελέγχου και σχεδιασμός της θεραπείας από την κατάλληλη ιατρική ομάδα. Η σύγχρονη αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού διαθέτει πολλές και αποτελεσματικές θεραπευτικές επιλογές, οι οποίες προσαρμόζονται στα χαρακτηριστικά της νόσου και της κάθε γυναίκας. Στην πρώτη μας συνάντηση μετά τη διάγνωση, λοιπόν, δεν χρειάζεται να απαντήσουμε σε όλα.

Χρειάζεται να απαντήσουμε σε κάτι απλούστερο και σημαντικότερο:  «Ποιο είναι το επόμενο σωστό βήμα για μένα;»