Διαβήτης κύησης είναι το αυξημένο σάκχαρο που εμφανίζεται για πρώτη φορά στην εγκυμοσύνη, σε γυναίκα που δεν είχε διαβήτη πριν. Ο πλακούντας παράγει ορμόνες που βοηθούν το μωρό να μεγαλώσει, αλλά ταυτόχρονα κάνουν την ινσουλίνη της μητέρας λιγότερο αποτελεσματική. Αυτό λέγεται ινσουλινοαντίσταση και κορυφώνεται συνήθως στο δεύτερο μισό της κύησης. Οι περισσότερες έγκυες παράγουν αρκετή επιπλέον ινσουλίνη ώστε να το αντισταθμίσουν. Όταν ο οργανισμός δεν τα καταφέρνει, το σάκχαρο ανεβαίνει. Δεν φταίει κάτι που έκανε η μητέρα και συνήθως δεν προκαλεί κανένα σύμπτωμα γι’ αυτό ο μόνος τρόπος να τον εντοπίσουμε είναι η εξέταση.

Α. Ποιες γυναίκες κινδυνεύουν περισσότερο;

Διαβήτης κύησης μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε έγκυο, ακόμη και χωρίς κανέναν παράγοντα κινδύνου.

Η πιθανότητα είναι μεγαλύτερη όταν υπάρχουν:

• Υπέρβαρο ή παχυσαρκία πριν από την εγκυμοσύνη.

• Ηλικία άνω των 35 ετών.

• Διαβήτης τύπου 2 σε γονέα ή αδέλφια.

• Διαβήτης κύησης σε προηγούμενη εγκυμοσύνη ή γέννηση μωρού άνω των 4 κιλών.

• Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών.

• Προδιαβήτης, υπέρταση ή καθιστική ζωή.

• Εγκυμοσύνη μετά από εξωσωματική γονιμοποίηση.

• Καταγωγή από περιοχές με υψηλή συχνότητα διαβήτη, όπως η Νότια Ασία.

Β. Πώς γίνεται η διάγνωση;

Ο έλεγχος γίνεται σε δύο στάδια.

1. Στην αρχή της εγκυμοσύνης

Μετράμε το σάκχαρο νηστείας, ώστε να μην παραβλέψουμε έναν διαβήτη που ίσως υπήρχε ήδη χωρίς να το γνωρίζει η γυναίκα.

Σε όσες έχουν παράγοντες κινδύνου, ο έλεγχος αυτός συνιστάται πριν από τη 15η εβδομάδα.

2. Στις 24–28 εβδομάδες

Όλες οι έγκυες κάνουν την καμπύλη σακχάρου (δοκιμασία ανοχής γλυκόζης 75g).

Η διαδικασία περιλαμβάνει:

• Προσέλευση νηστική από το προηγούμενο βράδυ.

• Πρώτη αιμοληψία.

• Κατανάλωση διαλύματος με 75g γλυκόζης.

• Δύο ακόμη αιμοληψίες, στη 1 και στις 2 ώρες.

Στο διάστημα αυτό η γυναίκα μένει καθιστή, χωρίς φαγητό και κάπνισμα.

Τις προηγούμενες μέρες δεν χρειάζεται καμία ειδική δίαιτα τρώμε κανονικά.

Γ. Πότε τίθεται η διάγνωση;

Αν έστω και μία τιμή είναι ίση ή μεγαλύτερη από τα παρακάτω όρια:

Γιατί έχει σημασία;

Όταν το σάκχαρο της μητέρας είναι υψηλό,η γλυκόζη περνά στο μωρό μέσα από τον πλακούντα.  Το μωρό παράγει περισσότερη δική του ινσουλίνη και αποθηκεύει την επιπλέον ενέργεια ως λίπος. Αν ο διαβήτης δεν ρυθμιστεί,αυξάνονται οι πιθανότητες για:

• Μεγάλο μωρό (μακροσωμία) και δυσκολότερο τοκετό, με κίνδυνο δυστοκίας ώμων.

• Καισαρική τομή.

• Προεκλαμψία (υπέρταση της κύησης) για τη μητέρα.

• Υπογλυκαιμία, ίκτερο ή αναπνευστικές δυσκολίες του νεογνού τις πρώτες μέρες.

Μακροπρόθεσμα, τα παιδιά αυτών των κυήσεων έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα παχυσαρκίας και διαταραχών του σακχάρου αργότερα στη ζωή. Η καλή ρύθμιση του σακχάρου μειώνει σημαντικά όλους αυτούς τους κινδύνους.

Η αντιμετώπιση: Η διάγνωση δεν σημαίνει απαραίτητα φάρμακα. Η θεραπεία ξεκινάμε αλλαγές στη διατροφή και στην κίνηση, και μόνο με αυτές ρυθμίζονται περίπου 7 στις 10 γυναίκες.

1. Διατροφή

• Μικρά και συχνά γεύματα.

• Υδατάνθρακες σε μέτριες ποσότητες και κατά προτίμηση ολικής άλεσης.

• Λαχανικά, όσπρια και πρωτεΐνη σε κάθε γεύμα.

• Περιορισμός της ζάχαρης, των χυμών και των αναψυκτικών.

Η μεσογειακή διατροφή ταιριάζει ιδανικά, και η καθοδήγηση από διαιτολόγο βοηθά πολύ.

2. Κίνηση

Τουλάχιστον 150 λεπτά την εβδομάδα ήπιας άσκησης, όπως γρήγορο περπάτημα ή κολύμβηση, εφόσον ο μαιευτήρας δεν έχει δώσει διαφορετική οδηγία. Ένας σύντομος περίπατος μετά το φαγητό βοηθά να πέσει το σάκχαρο.

3. Αυτομέτρηση

Η γυναίκα μετρά το σάκχαρο με μετρητή στο σπίτι, νηστική και μετά τα γεύματα.

Στόχοι σακχάρου:

4. Ινσουλίνη

Αν οι τιμές μένουν πάνω από τους στόχους, προστίθεται ινσουλίνη. Είναι ασφαλής για το μωρό,δεν περνά τον πλακούντα και συνήθως διακόπτεται με τον τοκετό.

Παράλληλα, ο μαιευτήρας παρακολουθεί πιο στενά την ανάπτυξη του μωρού με υπερήχους. Μαζί με τη γυναίκα σχεδιάζει τον χρόνο και τον τρόπο του τοκετού.

Μετά τον τοκετό: Στις περισσότερες γυναίκες το σάκχαρο επιστρέφει στα φυσιολογικά αμέσως μετά τη γέννα.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο διαβήτης κύησης ξεχνιέται.

Η γυναίκα που τον είχε έχει περίπου:

• 20% πιθανότητα να εμφανίσει διαβήτη τύπου 2 μέσα σε 10 χρόνια.

• 50–60% πιθανότητα στη διάρκεια της ζωής της.

Γι’αυτό συνιστώνται:

• Νέα καμπύλη σακχάρου 75g,4–12 εβδομάδες μετά τον τοκετό.

• Έλεγχος σακχάρου κάθε 1–3 χρόνια,για όλη τη ζωή.

• Θηλασμός, που ωφελεί το μωρό και μειώνει τον κίνδυνο διαβήτη της μητέρας.

• Συνέχεια των καλών συνηθειών διατροφής και άσκησης και ένα υγιές βάρος.

• Έλεγχος σακχάρου πριν από την επόμενη εγκυμοσύνη.

Έγκαιρη δράση ξεκινά από την εγκυμοσύνη: Ο διαβήτης κύησης είναι συχνός, συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα και αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά όταν εντοπιστεί νωρίς. Η καμπύλη σακχάρου στις 24–28 εβδομάδες είναι μια απλή εξέταση που κάνει μεγάλη διαφορά για τη μητέρα και το παιδί. Ακόμη περισσότερο, η εγκυμοσύνη είναι μια ευκαιρία να μάθει κάθε γυναίκα τον κίνδυνό της και να προστατέψει την υγεία της για τα επόμενα χρόνια. Αυτό ακριβώς σημαίνει «έγκαιρη δράση». Για οποιαδήποτε απορία σχετικά με τον έλεγχο του σακχάρου στην εγκυμοσύνη, μιλήστε με τον μαιευτήρα σας.